Baardagaam voeding – Complete voedingsgids

Goede baardagaam voeding bestaat uit een combinatie van plantaardige voeding en geschikte voedseldieren. Een baardagaam (Pogona vitticeps) is namelijk een omnivoor. Toch blijft de verhouding tussen dierlijke en plantaardige voeding niet gedurende zijn hele leven hetzelfde.

Jonge baardagamen hebben tijdens hun groei relatief veel behoefte aan geschikte voedseldieren. Naarmate het dier ouder wordt, krijgt plantaardige voeding een steeds belangrijkere plaats. Daarnaast zijn variatie, calcium, vitamines en goed gevoede voedseldieren belangrijke onderdelen van een verantwoord voedingsschema.

In deze complete voedingsgids lees je wat een baardagaam kan eten, welke voedseldieren geschikt zijn, welke plantaardige voeding je kunt aanbieden en waar je bij supplementen en drinkwater op moet letten.

Wat eet een baardagaam?

Baardagamen eten zowel dierlijke als plantaardige voeding. In het terrarium proberen we deze natuurlijke variatie zo goed mogelijk na te bootsen met geschikte insecten, bladgroenten, kruiden en andere veilige plantaardige voedingsmiddelen.

Daarbij is afwisseling belangrijk. Wanneer een baardagaam voortdurend hetzelfde voedseldier of dezelfde groente krijgt, wordt het voedingspatroon onnodig eenzijdig.

Bovendien moet voeding altijd worden bekeken in combinatie met een goede verzorging. Zelfs een uitstekend dieet kan problemen niet volledig voorkomen wanneer bijvoorbeeld de UVB-verlichting of temperatuur niet in orde is.

Voeding verandert met de leeftijd

Een jonge baardagaam groeit snel en heeft daardoor andere voedingsbehoeften dan een volwassen dier. Jonge dieren krijgen doorgaans vaker voedseldieren aangeboden. Tegelijkertijd is het verstandig om vanaf jonge leeftijd ook geschikte plantaardige voeding beschikbaar te stellen.

Naarmate de baardagaam volwassen wordt, verschuift het voedingspatroon geleidelijk richting een groter aandeel plantaardige voeding. Daardoor voorkom je onder andere dat een volwassen dier structureel te veel energierijke dierlijke voeding binnenkrijgt.

Levensfase	Dierlijke voeding	Plantaardige voeding	Belangrijk aandachtspunt
Jonge baardagaam	Relatief groot aandeel	Dagelijks leren aanbieden	Groei en calciumvoorziening
Halfwas baardagaam	Geleidelijk verminderen	Aandeel vergroten	Overgang rustig opbouwen
Volwassen baardagaam	Beperkter aandeel	Hoofdbestanddeel	Variatie en gezond gewicht

Deze verhouding is een praktische richtlijn en geen reden om uitsluitend naar percentages te kijken. Leeftijd, lichaamsconditie, activiteit en gezondheid spelen eveneens een rol.

Welke voedseldieren zijn geschikt voor baardagamen?

Voor het dierlijke gedeelte van het dieet kunnen verschillende soorten voedseldieren worden gebruikt. Juist door af te wisselen krijgt de baardagaam niet steeds exact hetzelfde voedingsprofiel aangeboden.

Geschikte voedseldieren zijn bijvoorbeeld:

• Krekels
• Sprinkhanen
• Dubia-kakkerlakken en andere geschikte voederkakkerlakken
• Zijderupsen
• Calciwormen
• Meelwormen als onderdeel van een gevarieerd dieet
• Moriowormen met mate

Niet ieder voedseldier is even geschikt als basisvoeding. Sommige larven bevatten bijvoorbeeld relatief veel vet of hebben een minder gunstige voedingssamenstelling. Daarom is het beter om verschillende geschikte voedseldieren af te wisselen.

Hoe groot mogen voedseldieren zijn?

Vooral bij jonge baardagamen is de grootte van het voedseldier belangrijk. Kies prooidieren die passen bij de grootte van de baardagaam en die zonder problemen gegeten kunnen worden.

Geef jonge dieren daarom geen onnodig grote of harde prooidieren. Bij twijfel kun je beter een iets kleiner voedseldier kiezen.

Laat levende voedseldieren niet in het terrarium achter

Verwijder niet opgegeten levende voedseldieren na de voerbeurt. Vooral krekels kunnen zich verstoppen en later weer tevoorschijn komen.

Daardoor weet je bovendien niet meer hoeveel de baardagaam daadwerkelijk heeft gegeten. Daarnaast kunnen achtergebleven insecten het dier tijdens rustperioden hinderen.

Gutloaden van voedseldieren

Een belangrijk onderdeel van goede voeding voor baardagamen begint al vóórdat het insect wordt opgegeten. De voedingswaarde van een voedseldier wordt mede beïnvloed door wat het insect zelf heeft gegeten.

Daarom kun je voedseldieren vooraf gutloaden. Hierbij krijgen de insecten kwalitatief goede en geschikte voeding voordat ze aan de baardagaam worden aangeboden.

Een slecht gevoede krekel blijft immers een minder interessante voedselbron dan een krekel die vooraf goed verzorgd en gevoed is.

Voedseldieren zelf goed verzorgen

Bewaar voedseldieren daarom niet simpelweg in het doosje waarin je ze hebt gekocht totdat ze worden opgevoerd. Geef ze geschikte voeding, voldoende ventilatie en waar nodig een veilige vochtbron.

Bij Ruweva vind je verschillende producten voor het houden, voeren en gutloaden van voedseldieren.

Welke groenten mag een baardagaam eten?

Plantaardige voeding vormt vooral bij volwassen baardagamen een belangrijk gedeelte van het dieet. Kies daarbij voornamelijk voor geschikte bladgroenten, kruiden en andere plantaardige voeding die onderling kunnen worden afgewisseld.

Voorbeelden die binnen een gevarieerd voedingspatroon gebruikt kunnen worden zijn:

• Andijvie
• Witlof
• Rucola
• Paardenbloemblad
• Weegbree
• Bladeren van geschikte eetbare kruiden
• Verschillende geschikte bladgroenten

Was verse groenten en planten voordat je ze aanbiedt. Pluk wilde planten bovendien alleen op plaatsen waarvan je zeker weet dat ze niet zijn behandeld met bestrijdingsmiddelen en niet vervuild zijn door verkeer of dieren.

Variatie is belangrijker dan één ‘beste’ groente

Het is verleidelijk om één voedingsmiddel te zoeken dat iedere dag gegeven kan worden. Toch is een gevarieerd aanbod meestal verstandiger.

Wissel daarom verschillende geschikte bladgroenten en planten af. Hierdoor wordt het dieet minder eenzijdig en leert de baardagaam verschillende soorten plantaardige voeding accepteren.

Mag een baardagaam fruit?

Fruit hoeft geen belangrijk onderdeel van het dieet van een baardagaam te zijn. Veel fruit bevat relatief veel suiker en kan daarom beter niet als dagelijkse basisvoeding worden gebruikt.

Wanneer je fruit aanbiedt, doe dit dan slechts beperkt en beschouw het als een incidentele aanvulling in plaats van een vast onderdeel van het menu.

Welke voeding kun je beter beperken of vermijden?

Niet alles wat een baardagaam wil eten, is automatisch geschikt als dagelijkse voeding. Sommige producten zijn te vet, te suikerrijk of simpelweg ongeschikt voor een reptiel.

Wees onder andere voorzichtig met:

• Grote hoeveelheden fruit
• Te veel vette larven en wormen
• Eenzijdig voeren van slechts één insectensoort
• Voedsel uit de menselijke keuken dat gekruid, gezouten of bereid is
• Wilde insecten waarvan herkomst en eventuele blootstelling aan bestrijdingsmiddelen onbekend zijn
• Planten waarvan niet zeker is dat ze veilig eetbaar zijn

Bij twijfel over een plant of voedingsmiddel is het verstandig om het niet te voeren totdat je zeker weet dat het geschikt is.

Calcium voor baardagamen

Calcium verdient speciale aandacht binnen het voedingsschema. Het mineraal speelt onder andere een belangrijke rol bij de ontwikkeling en het onderhoud van het skelet en bij een normale spierfunctie.

Voedseldieren kunnen daarom met een geschikt calciumsupplement voor reptielen worden bestoven. Hoe vaak dit nodig is, hangt onder andere samen met leeftijd, voeding, gezondheid en de gebruikte UVB-verlichting.

Calcium, vitamine D3 en UVB horen bij elkaar

De calciumvoorziening kan niet los worden gezien van vitamine D3 en UVB. Goede UVB-verlichting ondersteunt de natuurlijke aanmaak van vitamine D3, dat vervolgens een rol speelt bij het benutten van calcium.

Daarom is alleen extra calcium geven geen oplossing voor verkeerde verlichting. Andersom maakt goede UVB-verlichting een gevarieerd en passend voedingspatroon niet overbodig.

We behandelen dit onderwerp uitgebreider in onze aparte gids Calcium & vitamines voor baardagamen.

Vitamines voor baardagamen

Naast calcium kunnen vitamines en andere mineralen onderdeel zijn van het supplementenschema. Daarbij geldt echter dat meer niet automatisch beter is.

Supplementen moeten een goed dieet aanvullen en niet vervangen. Gebruik daarom producten die bedoeld zijn voor reptielen en volg een passend schema.

Let bovendien op de samenstelling van verschillende supplementen. Wanneer meerdere producten dezelfde vitamines bevatten, kun je onbedoeld stoffen dubbel doseren.

Hoe vaak moet een baardagaam eten?

De voerfrequentie hangt sterk samen met de leeftijd. Een snelgroeiend jong dier wordt anders gevoerd dan een volwassen baardagaam die zijn uiteindelijke formaat grotendeels heeft bereikt.

Baardagaam	Algemene aanpak
Jong	Regelmatig passende voedseldieren en dagelijks plantaardige voeding aanbieden
Halfwas	Dierlijke voeding geleidelijk verminderen en plantaardig aandeel verhogen
Volwassen	Plantaardige voeding als belangrijk uitgangspunt en voedseldieren beperkter aanbieden

Kijk daarnaast naar de lichaamsconditie. Een voedingsschema is geen reden om een dier structureel te veel te voeren.

Overgewicht bij baardagamen voorkomen

Baardagamen kunnen in gevangenschap te zwaar worden. Dat gebeurt vooral wanneer volwassen dieren veel energierijke voedseldieren krijgen terwijl ze relatief weinig bewegen.

Let daarom niet alleen op hoeveel het dier eet, maar ook op de samenstelling van het dieet. Beperk zeer vette voedseldieren en zorg voor voldoende bewegingsmogelijkheden in het terrarium.

Regelmatig wegen kan helpen om veranderingen vroeg op te merken. Noteer het gewicht bijvoorbeeld periodiek, zodat je niet uitsluitend op het oog hoeft te beoordelen of een dier aankomt of afvalt.

Drinkwater voor een baardagaam

Ook een woestijnreptiel heeft vocht nodig. Zorg daarom voor toegang tot schoon drinkwater en ververs het water regelmatig.

Een deel van het vocht wordt daarnaast via verse plantaardige voeding opgenomen. Toch is dat geen reden om de waterhygiëne te verwaarlozen.

Gebruik een stabiele waterschaal die gemakkelijk kan worden schoongemaakt. Verwijder ontlasting, bodembedekking en voedselresten zodra deze in het water terechtkomen.

Wanneer kun je een baardagaam het beste voeren?

Baardagamen zijn dagactief en moeten eerst voldoende kunnen opwarmen voordat hun normale dagelijkse activiteit op gang komt. Daarom is voeren direct op het moment dat de verlichting aangaat niet ideaal.

Geef het dier eerst de gelegenheid om onder de baskingplek op temperatuur te komen. Voer daarnaast niet vlak voordat warmte en verlichting voor de nacht worden uitgeschakeld.

Zo heeft de baardagaam na het eten nog voldoende tijd om actief te zijn en warmte op te zoeken.

Baardagaam eet niet: is dat altijd een probleem?

Een baardagaam die een keer minder eet, hoeft niet direct ziek te zijn. Eetlust kan onder andere veranderen door leeftijd, omgeving, temperatuur, vervelling, stress of seizoensgebonden gedrag.

Langdurig niet eten verdient echter wel aandacht. Controleer dan onder andere de temperatuur, UVB-verlichting, ontlasting, lichaamsconditie en het gedrag van het dier.

Gewichtsverlies, opvallende lusteloosheid of andere ziekteverschijnselen zijn redenen om niet simpelweg af te wachten. Raadpleeg bij twijfel een dierenarts met kennis van reptielen.

Dit onderwerp behandelen we uitgebreider in Baardagaam eet niet – Oorzaken en oplossingen.

Veelgemaakte fouten bij het voeren van baardagamen

• Een volwassen baardagaam te veel dierlijke voeding geven
• Steeds dezelfde voedseldieren aanbieden
• Voedseldieren niet goed verzorgen of gutloaden
• Te veel vette larven voeren
• Plantaardige voeding te weinig variëren
• Fruit als belangrijk onderdeel van het dieet gebruiken
• Calcium en vitamines zonder duidelijk schema gebruiken
• Supplementen gebruiken als vervanging voor goede UVB-verlichting
• Het gewicht en de lichaamsconditie niet controleren
• Levende insecten langdurig in het terrarium achterlaten

Praktisch voedingsschema voor een baardagaam

Een goed voedingsschema is vooral gebaseerd op variatie en de levensfase van het dier. Gebruik daarom niet één vast menu voor iedere baardagaam.

Als praktisch uitgangspunt kun je het voedingspatroon als volgt opbouwen:

• Bied geschikte plantaardige voeding regelmatig en gevarieerd aan.
• Pas de hoeveelheid dierlijke voeding aan de leeftijd en lichaamsconditie aan.
• Wissel verschillende geschikte voedseldieren af.
• Gutload voedseldieren voordat je ze voert.
• Gebruik calcium en vitamines volgens een passend supplementenschema.
• Zorg voor goede UVB-verlichting en de juiste temperaturen.
• Controleer regelmatig het gewicht en de lichaamsconditie.
• Zorg dagelijks voor schoon drinkwater.

Goede voeding is onderdeel van de complete verzorging

Goede baardagaam voeding bestaat dus uit meer dan alleen insecten en wat groente. Leeftijd, variatie, kwaliteit van de voedseldieren, plantaardige voeding, calcium, vitamines, UVB en temperatuur werken allemaal samen.

Vooral tijdens de groei is een goede balans belangrijk. Bij volwassen dieren verschuift de aandacht vervolgens meer naar plantaardige voeding en het voorkomen van overvoeding.

Lees naast deze voedingsgids ook onze complete verzorgingsgids voor baardagamen en de gids over het inrichten van een baardagamenterrarium. Daarmee kun je voeding, verlichting, verwarming en huisvesting goed op elkaar afstemmen.